A20210 Onderzoek buitenschoolse kinderopvang terug naar de scholen en optimalisatie van de werking

Status

Stand van zaken (indicator)

Stand van zaken (toelichting)

Het nieuwe decreet rond de organisatie van buitenschoolse opvang en de afstemming tussen buitenschoolse activiteiten (BOA) werd bekrachtigd op 3 mei 2019 en ging in voege op 1 januari 2021. De uitvoeringsbesluiten bleven lange tijd uit, waardoor deze actie noodgedwongen uitgesteld werd. Pas op 24 september 2021 werd het besluit van de Vlaamse Regering tot regeling van de bestaande subsidies buitenschoolse opvang en de bijbehorende voorwaarden gedurende een overgangsperiode gepubliceerd. 

Gezien op Vlaams niveau de (her)verdeling van de financiële middelen inzake BOA onduidelijk bleef tot maart 2025, bemoeilijkte dit de uitwerking van een toekomstplan voor onze buitenschoolse kinderopvang. In juni 2024 én ook dit jaar in februari 2025 stuurde ons lokaal bestuur, samen met andere besturen een brief naar de bevoegde ministers van Welzijn, Onderwijs en Jeugd , met als doel een duidelijk signaal te geven naar de Vlaamse overheid. 

Het diensthoofd Huis van het Kind volgde intussen wel het traject van de BAR's (Beleid, Actualiteit en Praktijk) van VVSG, dat vanaf 2025 werd vervangen door regionale intervisies en themadagen, om verder inspiratie op te doen voor een plan van aanpak voor onze lokale situatie. 

In het Vlaamse Regeerakkoord staat vermeld dat er 80 miljoen euro extra wordt geïnvesteerd in BOA, maar duidelijkheid over de verdere uitvoering van het decreet én vooral over verdeling van de middelen bleef echter uit tot 28 februari 2025. De overgangstermijn werd gewijzigd door een regeling op maat.  Bovendien heeft het lokaal bestuur niet enkel een regierol, maar kreeg er een extra opdracht bij, namelijk het creëren van een lokaal erkennings- en handhavingskader. Pas op 28 april 2025 ontvingen we uitsluitsel over de financiële middelen. Zo werd duidelijk dat Denderleeuw best de huidige regeling verder zet tot 1 september 2026 met behoud van de huidige middelen. Ons lokaal bestuur start dan met het decreet vanaf 1 september 2026 en staan vanaf dan in voor de erkenning van het opvangaanbod. Kwaliteitslabels kleuteropvang vervallen vanaf dan in de gemeente. In de periode ervoor blijven de labels en de huidige subsidievoorwaarden van kracht. Bovendien kent Agentschap Opgroeien naar aanleiding van het BOA Wijzigingsdecreet van 21 november 2025 een extra eenmalige BOOST-subsidie toe aan alle lokale besturen. Deze kan ingezet worden voor het organisatorische aspect of als investering in infrastructuur. De subsidie kan gedurende de gesubsidieerde periode van 1 juli 2025 tot en met 31 december 2026 opgebouwd worden. Het Lokaal Bestuur rapporteert via de BBC (jaarplanning) aan Opgroeien over hoe de boost-subsidie gebruikt werd in 2025 en 2026, via twee verplichte rapportagecodes. Het college van burgemeester en schepenen keurde in de zitting van 9 december 2025 de aanwending van de BOA-boostsubsidie voor 2025 goed, met name de koppeling aan 30% van de lonen van het diensthoofd Huis van het Kind en Afdelingshoofd Bestuurszaken / BOA-regisseur. Het resterende subsidiebudget wordt overgedragen naar 2026. De aanwending hiervan wordt nog nader bepaald.

In 2025 kwam de stuurgroep BOA tweemaal samen. Op 10  februari 2025 werd een eerste aanzet gedaan tot uitwerking van een visie over de toekomst van de kinderopvang BOA, waar dieper op ingezoomd werd tijdens het overleg op 25 februari 2025. Dit leidde tot een concreet voorstel van missie/visie, dat vervolgens gevalideerd werd op het managementteam. De werkgroep financiële analyse BOA kwam eenmaal samen in 2025. Het huidig financieel plaatje van de dienst buitenschoolse kinderopvang werd gepresenteerd. Ook de kosten van de nutsvoorzieningen en de poetsinzet in de opvanglocaties werd geïnventariseerd. Dit vormde een goede basis voor de verdere besprekingen in kader van de meerjarenplanning, waarbij een aantal mogelijke scenario's waaronder 'BKO terug naar de scholen' verder werden onderzocht. De stuurgroep/werkgroep BOA kwam in die periode niet meer samen, maar er werden talrijke overlegmomenten van het managementteam met het diensthoofd Huis van het Kind georganiseerd, waardoor de stuurgroep BOA grotendeels representatief was (m.u.v. dienst Vrije Tijd). Deze dienst was wel vertegenwoordigd in de werkgroep buitenschoolse kinderopvang - dienst vrije tijd, die in 2025 een aantal keren samen kwam om het zomeraanbod van 2025 uit te werken, te evalueren en van hieruit een planning op te maken voor de zomer van 2026.  Er werd de nodige terugkoppeling voorzien naar het managementteam en het schepencollege. De BOA- stuurgroep en bijhorende werkgroepen vormden in 2025 de voorloper van het Lokaal Samenwerkingsverband, dat geformaliseerd wordt in januari 2026. Op 2 december 2025 werd ook de projectfiche 'implementatie BOA-decreet' geactualiseerd, naar aanleiding van het wijzigingsdecreet en de verruimde inzichten o.b.v. een uitgebreide analyse. Het afdelingshoofd Bestuurszaken werd hierbij als BOA-regisseur aangeduid. Op 16 december 2025 keurde het college van burgemeester en schepenen de aanduiding van externe ondersteuning via Probis om de uitrol van het BOA-decreet te begeleiden goed.

Wat het onderzoek terug naar de scholen betreft, werd tijdens de eerste golf van de coronacrisis de buitenschoolse kinderopvang al fysiek in twee scholen georganiseerd in plaats van in de gemeentelijke opvanglocaties. Sinds schooljaar 2020-2021 organiseert de buitenschoolse kinderopvang ook de volledige opvang in lokalen van de Vrije Basisschool 't Landuiterke. Bovendien werd in de periode eind schooljaar 2021 - 2022 en schooljaar 2022 - 2023 een proefproject in Vrije Basisschool 't Landuiterke opgestart. Dit project werd noodgedwongen vroegtijdig stopgezet omwille van het gebrek aan geïnteresseerde organisatoren of vrijwilligers om workshops aan te bieden in de school. Al deze ervaringen worden meegenomen naar het toekomstig beleid.

In het voorjaar 2024 werd het Huis van het Kind in kennis gesteld van de gewijzigde schooluren van de Katholieke Centrumschool Denderleeuw (KCD). Dit greep de dienst aan als opportuniteit om de verhuis van Ravottersbos naar de school te versnellen, mits aan alle voorwaarden van de regelgeving wordt voldaan zodat we onze huidige subsidies van Agentschap Opgroeien niet verliezen. In de zomer werden alle nodige voorbereidingen getroffen om de verhuis te realiseren. Sinds september 2024 nam het Ravottersbos zijn intrek in het KCD. Het basisprincipe van gedeeld ruimtegebruik werd hierbij optimaal benut en wordt ook meegenomen naar het toekomstig beleid.

In het nieuwe meerjarenplan 2026 -2031 worden twee acties opgenomen rond BOA, nl.  een aantrekkelijk opvang- en activiteitenaanbod voor- en naschools en in vakantieperiodes en het opnemen van een regie- en handhavingsrol in de buitenschoolse kinderopvang

Alle veranderingen leiden ertoe dat we zoals vele andere besturen moeten ingrijpen in onze buitenschoolse kinderopvang. Op korte termijn worden aanpassingen voorzien in de tariefstructuur van onze buitenschoolse kinderopvang, een aanpassing van de ruime openingsuren, een beperking van enkele niet-essentiële werkingsbudgetten, ... om het grote financieel tekort van onze buitenschoolse kinderopvang al deels te beperken. Op langere termijn nemen we ook de structuur en organisatie van onze kinderopvang onder de loep met als doel om tegen het einde van de nieuwe legislatuur toe te werken naar een financieel en kwalitatief gezond evenwicht. Hiervoor bekijken we verschillende pistes al dan niet in samenwerking met partners zoals scholen of privé-aanbieders. Op die manier willen we de toekomst van de buitenschoolse kinderopvang in Denderleeuw vrijwaren.

Tijd (indicator)

Tijd

Omwille van de lang uitgebleven uitvoeringsbesluiten en het uitblijven van een politiek akkoord over de financiële middelen vanaf 2026 is deze actie vertraagd. Pas sinds eind april 2025 heeft Denderleeuw zicht op de concrete financiële impact van het BOA-decreet. Hieruit blijkt dat de uitrol van het BOA-decreet voor onze gemeente pas zal ingaan op 1 september 2026 i.p.v. op 1 januari 2026. Er volgde ook nog een wijzigingsbesluit BOA in november 2025.

Tijdens de overgangsperiode werd wel een proefproject gelanceerd eind schooljaar 2021 - 2022 en schooljaar 2022 - 2023. In september 2024 nam het Ravottersbos zijn in trek in de Katholieke Centrumschool.

Geld (indicator)

Geld

Financiële implicaties zijn pas duidelijk sinds 28 april 2025. Dit maakt dat het uittekenen van enkele mogelijke scenario's voor de toekomst pas sinds midden 2025 effectief mogelijk is.