A20040 De scholen ondersteunen inzake leerlingenbetrokkenheid met oog voor toekomstperspectieven van het kind in de 'volwassen' maatschappij

Status

Stand van zaken (indicator)

Stand van zaken (toelichting)

Outreachend werken in de secundaire scholen

De onderwijsopbouwwerker secundair is elke maandag-, dinsdag-, donderdag- en vrijdagvoormiddag op een secundaire school aanwezig .

In functie van het versterken van leerlingenbetrokkenheid en het toekomstperspectief van jongeren, werden klasgesprekken georganiseerd met leerlingen van het zesde middelbaar arbeidsmarktgericht onderwijs. Tijdens deze gesprekken werd gewerkt rond thema’s zoals attitude, toekomstverwachtingen en de overstap naar de volwassen maatschappij. Daarnaast werd de betrokkenheid verder verdiept door structurele aanwezigheid in kunstlessen, wat op een laagdrempelige manier ruimte creëerde voor informele gesprekken met leerlingen. Deze aanpak resulteerde in een sterke vertrouwensband, waardoor leerlingen zelf vragen begonnen te stellen en ondersteuning vroegen. Zo werd de opbouwwerker bijvoorbeeld gevraagd om aan te sluiten bij een gesprek met de leerlingbegeleiding rond de relatie tussen een leerling en haar stagementor.

Samen met de leerlingen van het zesde middelbaar werd ook gereflecteerd over het huidige leerklimaat binnen de school. Hun bedenkingen en suggesties werden gebundeld en via mail teruggekoppeld naar het schoolbeleid. Op die manier kregen leerlingen niet alleen het signaal dat hun stem gehoord wordt, maar deden ze ook ervaring op in professionele communicatie en participatie.

Daarnaast werd de leerlingenraad ondersteund door aan te sluiten bij de maandelijkse vergaderingen. De opbouwwerker dacht kritisch mee over ideeën, ondersteunde het besluitvormingsproces en hielp bij de organisatie van activiteiten op de campus. Zo werd ingezet op het versterken van leerlingenparticipatie en eigenaarschap binnen de schoolcontext.

De onderwijsopbouwwerker kan ook aanwezig zijn bij besprekingen van leerlingen met spijbelgedrag en/of andere problematiek(en), om advies te geven over hoe deze leerlingen het beste benaderd kunnen worden. Waar mogelijk voert de onderwijsopbouwwerker zelf gesprekken met de leerlingen om de achterliggende oorzaken in kaart te brengen en samen naar oplossingen te zoeken.

De onderwijsopbouwwerker was ook aanwezig op Leonardo Dendert in mei 2025, een event dat voor de derde keer werd georganiseerd door het Leonardo College. Het opzet was om leerlingen, ouders, inwoners en sympathisanten een overzicht te geven van wat Denderleeuw allemaal voor jongeren en hun ouders te bieden heeft.

Invulling flexuren op het Anne-Frank Atheneum 

Sinds maart 2025 worden in de secundaire school op donderdagnamiddag twee lesuren ingevuld als zogenaamde ‘flexuren’. Deze uren worden per leerling anders ingevuld. De school duidde zelf aan met welke leerlingen er zou gewerkt worden. Na verloop van tijd sloten ook andere leerlingen aan, vooral zij die tijdens die uren studie hadden.  
Tijdens deze flexuren wordt gewerkt rond het thema ‘schoolmoeheid’. De onderwijsopbouwwerker gaat in gesprek over wat dat begrip voor hen betekent, of de jongeren zichzelf als schoolmoe ervaren en waarom (of waarom niet). De onderwijsopbouwwerker liet hen ook hun toekomstbeeld tekenen en ze dachten samen na over welke stappen ze kunnen zetten om daar te geraken.  
Binnen deze twee lesuren kreeg de onderwijsopbouwwerker veel vrijheid. Ze kreeg een eigen lokaal en mocht de invulling zelf bepalen. Zo werd bv. besloten om een wandeling te maken buiten de school, op een moment dat ze merkte dat de energie bij de leerlingen erg laag was.
Het doel van deze 'flexmomenten' is om in een kleinere, veilige setting écht in contact te komen met leerlingen die baat hebben bij extra aandacht. Door tijd te maken voor gesprekken en activiteiten in een ontspannen sfeer, bouwen we stap voor stap aan een vertrouwensband.  
Hoewel de invloed op hun houding of schoolloopbaan op korte termijn beperkt blijft, wordt op deze manier een belangrijke basis gelegd. De leerlingen leren de onderwijsopbouwwerker en jeugdopbouwwerker kennen, weten waarvoor ze bij ons terecht kunnen en durven hen stilaan ook zelf aanspreken.  
De eerste effecten werden vrij snel opgemerkt: sommige leerlingen vragen spontaan hulp bij het studeren of vertellen over wat hen bezighoudt. Deze signalen tonen aan dat er ruimte ontstaat voor meer diepgaande begeleiding in de toekomst. Het engagement is dus vooral investeren in vertrouwen, met het oog op langdurige impact in de toekomst.  

Na afloop van het traject werden evaluatiegesprekken gevoerd met de school, de betrokken leerlingen en collega’s. Deze evaluaties maakten zowel de sterktes als de aandachtspunten van het project duidelijk. De grootste meerwaarde lag in de mogelijkheid om in een kleine, veilige setting een sterke vertrouwensband op te bouwen met leerlingen. Vanuit deze relatie kwamen talrijke signalen naar voren die – waar mogelijk en wenselijk – konden worden teruggekoppeld naar de school. Voor sommige leerlingen hielp dit om de afstand tussen zichzelf en de schoolcontext te verkleinen.

Tegelijkertijd werd duidelijk dat een belangrijke randvoorwaarde het goed afstemmen van verwachtingen is, zowel tussen school en opbouwwerkers als met de leerlingen zelf. Wanneer rollen en doelen voldoende helder zijn, ontstaat er ruimte voor duurzame samenwerking en impact. Dankzij het vertrouwen en de autonomie die de school aan de opbouwwerkers gaf, konden zij bovendien een bredere groep leerlingen bereiken dan vooraf voorzien. Tijdens deze flexuren werden ook jongeren bereikt die anders niet in contact zouden komen met het jeugd- of onderwijsopbouwwerk.

Sinds de start van het nieuwe schooljaar vinden meerdere leerlingen die deelnamen aan de flexuren spontaan hun weg naar de opbouwwerkers. Hun vragen beperken zich niet langer tot schoolse thema’s, maar gaan ook over bredere leefsituaties. Daarnaast is er een duidelijk uitstralingseffect merkbaar: ook vrienden uit hun netwerk zoeken vaker contact of ondersteuning. Dit bevestigt dat de investering in relatie en vertrouwen een duurzame basis legt voor verdere begeleiding.

Het project wordt dit schooljaar verder geëvalueerd, bijgestuurd en voortgezet, met blijvende aandacht voor heldere afstemming, vrijwillige deelname en het versterken van leerlingen in hun eigen traject.

NAFT-trajecten

In samenwerking met een externe partner organiseerden de secundaire scholen zelf ook dit jaar NAFT-trajecten. Ze kunnen hiervoor één van de gemeentelijke gebouwen gebruiken. Een naadloos flexibel traject (NAFT) wordt ingezet om schooluitval en vroegtijdig schoolverlaten in het secundair onderwijs tegen te gaan en is bedoeld voor leerlingen, (klas)groepen, leerkrachten, teams en/of scholen. Leerlingen kunnen tijdelijk intensieve begeleiding krijgen, individueel en/of in groep. Klasgroepen worden geholpen bij het ontwikkelen van een positief klasklimaat. Leerkrachten, teams en scholen krijgen ondersteuning in hun omgang met jongeren en bij het creëren van een verbindend leer- en leefklimaat. 

In 2025 werden er 17 begeleidingen uitgevoerd:

• 15 individuele begeleidingen (8 Anne Frank Atheneum, 4 Leonardocollege en 3 Middenschool)
• 1 klastraject (Anne Frank Atheneum)
• 1 leerling volgde de module Sterk Genoeg (Leonardocollege)

Psychologische ondersteuning

Uit de PSP-analyse van de secundaire scholen kwam duidelijk de vraag naar psychologische ondersteuning voor jongeren naar voren. Het lokaal bestuur zette een ELP-aanbod (eerstelijnspsychologie) op poten, waarbij vanaf de zomer 2023 twee psychologen vanuit het Kasteeltje jongeren gedurende 10 sessies opvolgen. Vanaf 1 februari 2024 wijzigde de regelgeving hieromtrent en kunnen voortaan alle kinderen en jongeren tot en met de leeftijd van 23 jaar gebruik maken van een gratis aanbod. Dit aanbod sluit mooi aan bij de noden van de kinderen/jongeren en de scholen en werd gecontinueerd in 2025. De eerstelijnspsychologe met doelgroep basisonderwijs startte in 2025 23 individuele begeleidingen op.

Bovendien is er een nauwe samenwerking met de hulpverlener van het CGG (Centrum voor geestelijke gezondheidszorg), die zich vooral toespitst op gesprekken met jongeren (en hun ouders) op vlak van verslavingen (drugs, alcohol, gamen).

Jeugdwelzijnsoverleg

Zie A20021

Tijd (indicator)

Tijd

Geld (indicator)

Geld