A-70001 Een geïntegreerde aanpak van kinderarmoede

Kinderen zijn onze toekomst. Toch bevindt 7.9% van de kinderen in Denderleeuw zich in armoede. Armoede heeft impact op alle levensdomeinen (ontwikkeling, welzijn, gezondheid, sociale relaties, etc.). Als lokaal bestuur willen we kansen bieden aan deze kwetsbare kinderen en hun gezin. We werken preventief én ondersteunen gezinnen die het financieel moeilijk hebben. We helpen hen te krijgen waar ze recht op hebben, creëren laagdrempelige ontmoetingskansen (Samenspel, betaalbare gezinsuitstappen, de Hangout,...), reiken hulpmiddelen aan (ruilwinkels, verdeling schoolmateriaal, speelgoedbeurs, fietsbieb, huiswerkbegeleiding, Mama’s aan de praat, Digipunt, Opvoedingspunt,...), maken ouders zelfredzaam en verlagen de financiële stress waardoor er meer mentale ruimte ontstaat om te zorgen, spelen en leren met hun kinderen. Zo zetten we in op het welzijn van deze gezinnen en maken we op lange termijn ruimte voor hulpverlening. 

Mits extra middelen van hogerhand kunnen we nog verder gaan in het ondersteunen en weerbaar maken van jonge ouders en opnieuw een kinderarmoedecoördinator aanstellen. Deze brugfiguur kan ons helpen focussen door de opmaak en uitvoering van een kinderarmoedebestrijdingsplan, om zo structureel impact te realiseren binnen diverse beleidsdomeinen.

In Denderleeuw leven heel wat gezinnen in armoede en zijn de kinderarmoedecijfers groot. Het lokaal bestuur tracht deze kwetsbare gezinnen zo goed mogelijk te ondersteunen en waar mogelijk preventief te werken rond (kinder)armoede.

Zo sloot het lokaal bestuur eind 2025 een samenwerkingsovereenkomst met Pelicano vzw af, wat een belangrijk puzzelstuk vormt in het geheel. Maatschappelijk werkers van het Sociaal Huis en medewerkers van het Huis van het Kind kunnen kwetsbare kinderen aanmelden, na overleg met en met goedkeuring van het gezin. Indien het kind wordt aanvaard door de sociale commissie van Pelicano, wordt een zorgbudget ter beschikking gesteld. Met het zorgbudget kunnen de rekeningen voor het kind betaald worden, afhankelijk van de noden en wensen van het kind en zijn/haar ouder(s)/voogd. Deze financiële ondersteuning kan een duwtje in de rug betekenen voor kwetsbare kinderen, waardoor ze op allerlei levensdomeinen aan de samenleving kunnen deelnemen. Dit tot doel om de kansen van het kind te vergroten. Zo kan het budget dienen voor bijvoorbeeld inschrijvingsgeld van een sportclub te financieren, maar ook voor bijles te organiseren, warme maaltijden te voorzien op school, kledij aan te kopen en/of voor de factuur van de buitenschoolse kinderopvang te betalen, … 

In april 2026 sloot het lokaal bestuur ook een samenwerkingsovereenkomst met Born-in-Belgium Professionals van Together we Care vzw af. Dit kadert binnen één van de drie Interfederale Programma’s voor Geïntegreerde Zorg (IPGZ), met focus op kwetsbare zwangere vrouwen, hun kinderen en gezinnen tijdens de eerste 1000 dagen na de conceptie. Deze periode is cruciaal voor de latere ontwikkeling en levenskwaliteit van het kind. Het programma wil een effectieve, toegankelijke en geïntegreerde zorg en ondersteuning garanderen, via nauwe samenwerking tussen zorg- en welzijnsactoren. Belangrijke innovatieve elementen zijn het outreachend en proactief bereiken van kwetsbare zwangeren, systematische screening van psychosociale kwetsbaarheden via de Born in Belgium-tool (BiB-tool), mogelijke prenatale adviesgesprekken en multidisciplinair overleg. Het Huis van het Kind speelt een sleutelrol binnen dit programma, onder meer in outreach en toeleiding naar screening, deelname aan perinataal overleg en het verzekeren van universele en proportionele zorg en ondersteuning. Daarnaast is ook het Sociaal Huis, vanuit haar expertise en bereik van de doelgroep, een cruciale partner bij de uitrol van dit programma. De regionale uitrol binnen de Eerstelijnszone Aalst werd in het voorjaar 2026 binnen de kerngroep perinataal programma gefinaliseerd. Op 15 juni 2026 is A-Zorg gestart met de screenings.

Op lokaal vlak werkt het Huis van het Kind op verschillende manieren spel- en ontmoetingskansen voor (kwetsbare) gezinnen met kinderen uit, waarvan enkele in samenwerking met lokaal dienstverleningscentrum (LDC) De Palaver:

• De werking van de ruilwinkels (De Kleine Wissel in Huis van het Kind en De Grote Wissel in LDC De Palaver) werd verder gezet. Ruilwinkel De Wissel biedt tweedehands kleren en speelgoed aan op twee locaties. In de ruilwinkels  ontmoeten klanten en vrijwilligers elkaar. Ze vergroten op die manier hun sociale netwerk en helpen en steunen elkaar. De vrijwilligers zorgen er tevens voor dat andere activiteiten zoals de Samenspel, gezinsuitstappen, Mama's aan de praat, Babbelonië, ... extra in de kijker worden gezet. 

• Reeds enkele jaren wordt elke woensdagnamiddag Samenspel georganiseerd in LDC De Palaver. Het is een wekelijks spel- en ontmoetingsmoment voor kinderen van 0 tot 12 jaar, vergezeld van een (groot)ouder of opvoedingsverantwoordelijke. Doordat de activiteit gratis is en er niet wordt gewerkt met inschrijvingen, is de stap om langs te komen minder hoog. Er wordt bovendien gratis soep en brood aangeboden. Daarna wordt er een spel- en/of knutselactiviteit voorzien, met als doel samen spelen te stimuleren, sociale ervaringen op te doen, het spelaanbod uit te breiden en de creativiteit aan te wakkeren. Voor anders- en meertalige kinderen en hun opvoeders biedt Samenspel bovendien een extra mogelijkheid om Nederlands te oefenen. Laagdrempelig ontmoeten staat voorop, waarbij ouders ervaringen kunnen uitwisselen met elkaar. Door het contact met andere gezinnen wordt hun netwerk uitgebreid. Op woensdagnamiddag zijn er bovendien verschillende andere diensten aanwezig in De Palaver zoals Rap op  Stap, Digipunt, Fons, een maatschappelijk werker van het Sociaal Huis, CAW op afspraak, ... wat maakt dat gezinnen er naast spel en ontmoeting ook voor verschillende hulpvragen terecht kunnen. De betrokkenheid van ouders is zeer wisselend en hangt af van de aanwezige ouders, de activiteit, het moment, ... 
  

• De tweemaandelijkse bijeenkomsten Mama's aan de praat in LDC De Palaver zorgen voor laagdrempelige ontmoetingskansen voor kwetsbare (zwangere) mama's met kinderen tussen 0 en 3 jaar oud op verschillende manieren:
  • We bieden deze ontmoetingsmomenten gratis aan.  Er wordt ook steeds koffie, thee en water voorzien. 
  • Mama's moeten niet inschrijven op voorhand en mogen hun kindje(s) meenemen. 
  • De bijeenkomsten worden ondersteund door een pedagogisch coach en vroedvrouw, waardoor mama's een rechtstreeks aanspreekpunt hebben wanneer ze bepaalde zorgen of onzekerheden hebben. Hulpvragen worden vroegtijdig gesignaleerd of opgemerkt en zij kunnen eventueel toeleiden naar bepaalde instanties. 
  • In LDC De Palaver bieden we de nodige faciliteiten aan voor kinderen: aangepast speelgoed, verzorgingskussens, eetstoelen, microgolfoven, ...
  • Er wordt ruimte gegeven aan het delen van ervaringen, maar niemand wordt verplicht. Er heerst een veilig klimaat, waarbij niet geoordeeld wordt en respect voor elkaar centraal staat. 
  • Kinderen komen in contact met leeftijdsgenootjes. Dit kan een grote meerwaarde zijn wanneer ze niet naar een kinderdagverblijf of onthaalouder gaan.  Daarnaast laten we ze soms ook kennismaken met bepaalde ouder-kindactiviteiten, met het oog op ontwikkelingskansen. 
  • Niet iedereen heeft een uitgebreid vangnet om op terug te vallen. Tijdens Mama's aan de praat komen mama's uit de buurt met elkaar in contact.  Ook op de momenten dat er geen bijeenkomsten zijn, blijven zij in contact met elkaar, via een Whatsapp-groep, waardoor ze bij elkaar terecht kunnen met vragen of waardoor ze ook onderling kunnen afspreken. 
  • Belangrijke ouderschapsthema's worden op een laagdrempelige manier besproken. We vertrekken in de eerste plaats niet vanuit moeilijke theoretische inzichten of vakjargon, maar wel vanuit elkaars ervaringen. 
  • Naast de thema's krijgen mama's dankzij deze bijeenkomsten ook een duidelijk zicht op het bestaand aanbod hier in Denderleeuw en komen ze te weten welke stappen ze moeten ondernemen om er toegang tot te krijgen. 
• In het Opvoedingspunt in Huis van het Kind kunnen (groot)ouders terecht voor gratis opvoedingsondersteuning. Belangrijke toeleiders zoals onze onderwijsopbouwwerkers zorgen er mee voor dat het Opvoedingspunt zichtbaar wordt aan de schoolpoorten, op belangrijke schoolactiviteiten zoals oudercontacten, schoolfeesten en andere bijeenkomsten. Ook de begeleiders van de buitenschoolse kinderopvang verwijzen gericht door wanneer ouders bij hen komen met opvoedingsvragen. Wanneer onze onthaalbediende mensen ontvangt en rondleidt, zal ze hen ook steeds het bestaan van deze dienstverlening meegeven. Deze laagdrempelige opvoedingsondersteuning, zonder wachtlijsten, versterkt kwetsbare gezinnen in hun ouderrol. Ze ervaren vaak een combinatie van financiële, sociale en psychologische uitdagingen. Door deze ouders te ondersteunen bij hun opvoedingsvragen en hen toe te leiden naar passende hulpverlening kunnen problemen vroegtijdig worden gesignaleerd en escalatie wordt voorkomen. In het najaar volgt een testperiode van een tweewekelijkse zitdag op vrijdagvoormiddag van 9u tot 12u in LDC De Palaver. Iedereen kan er zonder afspraak terecht voor opvoedingsondersteuning. De verschillende data worden verspreid via de huidige flyer van het Opvoedingspunt.
• Vanuit Huis van het Kind bieden we ook verschillende gratis vormingen en workshops aan. Kwetsbare gezinnen hebben op die manier toegang tot informatie en praktische handvaten over belangrijke opvoedingsthema's. Goed geïnformeerde ouders kunnen hun kinderen beter ondersteunen op vlak van ontwikkeling en welzijn. Tijdens deze activiteiten kunnen  ouders elkaar ontmoeten en krijgen ze de kans om sociale contacten op te bouwen, wat sociaal isolement tegen gaat en informele steun kan bieden. Ze leren ook welke ondersteuning beschikbaar is, door in contact te komen met hulpverleners en belangrijke organisaties. Net zoals de werking van het Opvoedingspunt en Mama's aan de praat zorgt dit aanbod ook voor vroegtijdige ondersteuning zodat grotere problemen kunnen voorkomen worden. 
• Onze schoolopbouwwerker basisonderwijs werkte in 2024 een procedure uit rond vroegdetectie kinderarmoede in de scholen, met ondersteuning door Huis van Kind en het Sociaal Huis. De info-deling bleek nog een uitdaging, waarbij dit terug op de agenda van het directieoverleg werd geplaatst. De bijsturing zal in het najaar van 2026 worden aangepakt. (zorg)Leerkrachten kunnen armoede vroeger detecteren dan bv opbouwwerkers en maatschappelijk werkers en zo willen we meer preventief aan armoedebestrijding kunnen werken.
• Vanuit de buitenschoolse kinderopvang wordt er samengewerkt met Passage 18 door het ontlenen van allerlei soorten boeken, strips en de kamishibai (verteltheater). Op die manier krijgen kinderen, die hier thuis soms geen toegang tot hebben, ook in hun vrije tijd de kans om te lezen. Er wordt ook nog meer ingezet op taal binnen de buitenschoolse kinderopvang en vooral de verankering ervan in de dagelijkse werking, zodat kinderen maximale taalkansen krijgen en dit op een speelse manier. Zo worden activiteitenfiches verder aangevuld met een 'talige toets',  om ervoor te zorgen dat er bij het uitwerken van élke activiteit rekening wordt gehouden met taalstimulering.
• Jaarlijks worden tijdens schoolvakanties vanuit LDC De Palaver enkele gezinsuitstappen georganiseerd in samenwerking met Rap op Stap via Vlaanderen Vakantieland 'Iedereen verdient vakantie'. Zo’n uitstap zorgt ervoor dat gezinnen met een beperkt budget op daguitstap kunnen. Het geeft hen zuurstof om weer even verder te kunnen en ze kunnen contact leggen met andere gezinnen. Bovendien doen ze zo ervaringen op en leren nieuwe vaardigheden aan waardoor de drempel verlaagt om een individuele daguitstap te plannen. In het voorjaar 2026 werd één gezinsuitstap georganiseerd in de paasvakantie, met als bestemming Technopolis Mechelen. Deze uitstap was een echte voltreffer. De gemeentebus was volzet: er namen 27 kinderen en 10 volwassenen deel. In de zomervakantie staan er twee gezinsuitstappen gepland: een uitstap naar de Gavers en naar Planckendael.
  
• In juni 2024 werd Denderleeuw ook een pleegzorggemeente. We willen hiermee niet alleen pleegzorg op een laagdrempelige manier bekendmaken, maar we willen de pleegouders in Denderleeuw ook samenbrengen door in te zetten op ontmoeting. Sinds 2025 wordt onze infrastructuur ook gebruikt om ontmoetingsmomenten tussen kind en ouder te faciliteren, onder toezicht van een pleegbegeleider. Tijdens de Week van de Pleegzorg zal in het najaar 2026 opnieuw een activiteit georganiseerd worden.
• Het Sociaal Huis werkt nog steeds nauw samen met vzw De Geburen voor de maandelijkse voedselbedeling. Tijdens deze voedselbedeling is er een maatschappelijk werker aanwezig om signalen op te vangen, nuldelijnsvragen te beantwoorden. Ook de vzw Welzijnsschakels is aanwezig op deze maandelijkse bedeling met koffie en een babbel. Het voedingsaanbod voor kinderen is uitgebreid. Het Sociaal Huis startte in 2026 ook een samenwerking op met 'Aan tafel in 1-2-3 euro' van Colruyt groep. Een wekelijks aanbod van recepten die max 1, 2 of 3 euro per persoon kosten. Deze recepten zijn makkelijk te maken, kindvriendelijk en worden uitgedeeld tijdens de voedselbedeling. Vanuit alle welzijnspartners wordt op de verspreiding ingezet.
• Dienst Vrije tijd en dienst Huis van het kind organiseren tijdens de zomermaanden sportkampjes en kleuterkampjes; speelpleinwerking en BKO-opvang voor de Denderleeuwse kinderen. Er worden voor al deze kampjes en opvangen een aantal plaatsen vrijgehouden voor inschrijvingen die komen vanuit het Sociaal Huis via de maatschappelijk werkers. Op deze manier kunnen kwetsbare ouders toch nog na deadline hun kind(eren) inschrijven en ze een kwaliteitsvolle zomeropvang geven.
• Kinderen en jongeren die tijdens de zomervakantie nood hebben aan een psychologisch gesprek, kunnen gratis terecht bij onze psychologen van de ELP (eerstelijnspsychologie) in het Kasteeltje.
• De jeugdopbouwwerk van vzw Lejo, organiseert in de zomer 2026 twee zomerkampen voor kwetsbare jongeren en dit met middelen vanuit de projectsubsidie 'Samen Denderend'.