A-60304 Opnemen van een regie- en handhavingsrol in de BKO

In tegenstelling tot andere lokale besturen in onze regio is ons lokaal bestuur de enige actor inzake buitenschoolse kinderopvang in Denderleeuw. Dit is historisch zo gegroeid. In onze buitenschoolse kinderopvang (2,5-12 jaar) zitten we volgens de Gemeentemonitor op het gemiddeld aantal plaatsen per 100 inwoners in Vlaanderen. In vergelijking met enkele buurgemeenten beschikken we over een ruimer aanbod, zeker in vakanties. Toch kampt onze buitenschoolse kinderopvang met een capaciteitsproblematiek en staat deze basisvoorziening onder druk.

Allerlei wijzigingen in regelgeving & financiering van hogerhand, bijkomende vragen op het terrein vanuit de scholen, de sterk oplopende kost voor buitenschoolse kinderopvang voor ons lokaal bestuur, ... maakt dat de werking moet herbekeken worden. Zo krijgen we van hogerhand extra rollen toebedeeld. Naast de actorrol moeten we voortaan ook de regierol opnemen in de buitenschoolse kinderopvang. Bovendien moeten we een lokaal samenwerkingsverband oprichten, een eigen erkennings- en handhavingskader en nieuwe reglementen uitwerken.

Al deze veranderingen maken dat we zoals vele andere besturen moeten ingrijpen in onze buitenschoolse kinderopvang. Op korte termijn worden aanpassingen voorzien in de tariefstructuur van onze buitenschoolse kinderopvang, een aanpassing van de ruime openingsuren, een beperking van enkele niet-essentiële werkingsbudgetten,... om het grote financieel tekort van onze buitenschoolse kinderopvang al deels te beperken. Op langere termijn nemen we ook de structuur en organisatie van onze kinderopvang onder de loep met als doel om tegen het einde van deze legislatuur toe te werken naar een financieel en kwalitatief gezond evenwicht. Hiervoor bekijken we verschillende pistes al dan niet in samenwerking met partners zoals scholen of privé-aanbieders. Op die manier willen we de toekomst van de buitenschoolse kinderopvang in Denderleeuw vrijwaren.

Het nieuwe decreet rond de organisatie van buitenschoolse opvang en de afstemming tussen buitenschoolse activiteiten (BOA) werd bekrachtigd op 3 mei 2019 en ging in voege op 1 januari 2021. De uitvoeringsbesluiten bleven echter lange tijd uit. Pas op 24 september 2021 werd het besluit van de Vlaamse Regering tot regeling van de bestaande subsidies buitenschoolse opvang en de bijbehorende voorwaarden gedurende een overgangsperiode gepubliceerd.

In het Vlaamse Regeerakkoord stond vermeld dat er 80 miljoen euro extra wordt geïnvesteerd in BOA, maar duidelijkheid over de verdere uitvoering van het decreet én vooral over verdeling van de middelen bleef uit tot 28 februari 2025. De overgangstermijn werd gewijzigd door een regeling op maat. Bovendien heeft het lokaal bestuur niet enkel een regierol, maar kreeg er extra opdrachten bij, waaronder het creëren van een lokaal erkennings- en handhavingskader. Pas op 28 april 2025 ontvingen we uitsluitsel over de financiële middelen voor Denderleeuw en op 23 januari 2026 besliste de Vlaamse Regering om het Wijzigingsbesluit BOA van 21 november 2025 definitief goed te keuren. Deze timing bemoeilijkte het proces voor de uitrol van ons lokaal BOA-beleid. 

Ons lokaal bestuur start met de uitrol van het decreet vanaf 1 september 2026 en staat vanaf dan als regisseur in voor de erkenning, het toezicht, de handhaving en de financiering van het buitenschools opvang- en activiteitenaanbod binnen het Vlaams kwaliteitskader.

In de periode ervoor blijven de kwaliteitslabels kleuteropvang en de huidige subsidievoorwaarden van kracht. Bovendien kende Agentschap Opgroeien naar aanleiding van het Wijzigingsdecreet BOA een extra eenmalige BOOST-subsidie toe aan alle lokale besturen. Deze kan ingezet worden voor het organisatorische aspect of als investering in infrastructuur en kan gedurende de gesubsidieerde periode van 1 juli 2025 tot en met 31 december 2026 opgebouwd worden. 

In aanloop naar het nieuwe BOA-decreet kwam de interne stuurgroep BOA meermaals samen. De stuurgroep is samengesteld uit leden van het managementteam, het diensthoofd Huis van het Kind, het diensthoofd Onderwijs, een coördinator buitenschoolse kinderopvang en een afvaardiging vanuit de dienst Vrije Tijd. Binnen deze stuurgroep werd de omgevingsanalyse, een ruime bevraging van ouders, kinderen en verenigingen en een draft voor een missie en visie opgesteld. Er werd ook een werkgroep financiële analyse BOA en de werkgroep buitenschoolse kinderopvang - dienst vrije tijd opgericht. Op regelmatige basis werd de nodige terugkoppeling voorzien naar het managementteam en het schepencollege. De interne stuurgroep BOA en bijhorende werkgroepen vormden de voorloper van het Lokaal Samenwerkingsverband (LSV), dat geformaliseerd werd via de gemeenteraad eind januari 2026. Op 2 december 2025 werd ook de projectfiche 'implementatie BOA-decreet' geactualiseerd, naar aanleiding van het Wijzigingsdecreet BOA en de verruimde inzichten o.b.v. een uitgebreide analyse. Op 16 december 2025 keurde het college van burgemeester en schepenen de aanduiding van externe ondersteuning om de uitrol van het BOA-decreet te begeleiden goed.

De samenstelling en opdracht van het LSV werd geformuleerd op basis van het decreet en de BOA-leidraad van de VVSG. Dit samenwerkingsverband bestaat uit:

• eén afgevaardigde van elk onderwijsnet
• het afdelingshoofd Bestuurszaken en Veiligheid / diensthoofd Onderwijs (BOA-regisseur)
• het diensthoofd Vrije Tijd
• het diensthoofd Huis van Het Kind

Voor specifieke thema’s kan het samenwerkingsverband ad hoc uitgebreid worden met ouders, vrijetijdspartners, de bevoegde schepen en andere relevante actoren.

In de gemeenteraad van 29 januari 2026 werden de nieuwe retributiereglementen goedgekeurd voor zowel de buitenschoolse kinderopvang, de gemeentelijke sportkampen als de speelpleinwerking. De nieuwe tariefstructuur resulteerde ook in een vernieuwing van het huishoudelijk reglement van de buitenschoolse kinderopvang, wat goedgekeurd werd door de gemeenteraad van 30 april 2026. 

In tussentijd werkten de interne stuurgroep BOA samen met de externe partner verder aan de uitrol van het toekomstig BOA-beleid. Er werd ook een duidelijk communicatieplan opgesteld, wat resulteerde in de bekendmaking van de toekomstvisie buitenschoolse kinderopvang op 26 mei 2026 - en dit naar alle betrokkenen op eenzelfde dag, met name de medewerkers van Huis van het Kind, de kinderbegeleiders BKO, de directies van de basisscholen, het gemeentepersoneel en de ouders (inclusief persbericht). De gemeenteraadsleden werden uitgenodigd voor een aparte infosessie die werd georganiseerd op 28 mei 2026.

Op 16 juni 2026 bracht het Lokaal Samenwerkingsverband positief advies uit over de uitgewerkte lokale missie/visie BOA, het lokaal erkennings- en handhavingskader BOA en de verdeling van de financiële middelen. De gemeenteraad keurde het lokaal erkenningskader goed in de gemeenteraadszitting van 23 juni 2026.

Vanaf 1 september 2027 wil Lokaal Bestuur Denderleeuw de buitenschoolse kinderopvang hervormen. Hiervoor werd een toekomstgericht model uitgewerkt dat ook op lange termijn een kwaliteitsvol, betaalbaar en toegankelijk aanbod garandeert. We willen evolueren naar een uniform voor- en naschools opvangaanbod op alle basisscholen. Zo bieden we alle kinderen een gelijke toegang tot buitenschoolse kinderopvang. 
Schooljaar 2026-2027 vormt voor Lokaal bestuur Denderleeuw een overgangsjaar om vanaf juli 2027 met een vernieuwde werking van start te gaan. Tot de opstart van deze nieuwe werking is het huidig uitgewerkt lokaal erkenningskader van kracht om onze buitenschoolse kinderopvang te kunnen continueren van 1 september 2026 tot en met 30 juni 2027. Vanaf 1 juli 2027 staan we verder in voor de vakantieopvang en naschoolse opvang (voortaan op alle scholen); de voorschoolse opvang wordt aan de scholen zelf toevertrouwd.

De overgangsperiode loopt tot 1 september 2026, waarin het lokaal bestuur zich kon voorbereiden op de uitvoering van het nieuwe BOA-decreet.

Momenteel ontvangt het Lokaal bestuur als enige actor de transitiesubsidie BOA. Vanaf 1 september 2026 krijgt het Lokaal bestuur de volledige regie over de financiële BOA-middelen in handen. Het Lokaal bestuur ontving ook een eenmalige BOOST-subsidie voor de uitrol van het BOA-decreet voor de periode 2025 - 2026. De inzet hiervan wordt verder bekeken.